Tiểu đường liên quan tới huyết áp như thế nào 1. Tiểu đường và huyết áp liên quan với nhau như thế nào? Tiểu đường (đái tháo đường) là tình trạng cơ thể không sử dụng insulin hiệu quả hoặc không sản xuất đủ insulin, khiến glucose trong máu tăng cao. Tăng huyết áp là tình trạng áp lực của máu lên thành mạch cao hơn mức bình thường (≥140/90 mmHg theo nhiều hướng dẫn cũ, hoặc ≥130/80 mmHg theo khuyến nghị mới của nhiều tổ chức tim mạch). Hai bệnh này có mối liên hệ sinh học rất chặt chẽ vì chúng cùng ảnh hưởng đến hệ mạch máu và hệ chuyển hóa của cơ thể. Ở người tiểu đường xảy ra các thay đổi sau: • Glucose cao làm tổn thương lớp nội mô mạch máu • Thành mạch trở nên cứng và kém đàn hồi • Hệ thần kinh giao cảm hoạt động mạnh hơn • Thận giữ muối và nước nhiều hơn Những yếu tố này làm tăng áp lực máu trong lòng mạch → gây tăng huyết áp. Ngược lại, khi huyết áp cao: • Thành mạch bị tổn thương • Dòng máu nuôi tụy giảm • Kháng insulin tăng lên Điều này khiến đường huyết khó kiểm soát hơn. Vì vậy hai bệnh này thường được gọi là “cặp đôi nguy hiểm của chuyển hóa”. Theo Hiệp hội Tiểu đường Hoa Kỳ (ADA) và Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (AHA), khi tiểu đường và tăng huyết áp xuất hiện cùng lúc, nguy cơ: • nhồi máu cơ tim tăng gấp 2–4 lần • đột quỵ tăng 2–3 lần • suy thận tăng gấp 5 lần 2. Tại sao người tiểu đường dễ bị tăng huyết áp? Có 5 cơ chế chính. 1. Kháng insulin Kháng insulin làm cơ thể: • tăng giữ natri • tăng hoạt động hệ thần kinh giao cảm Kết quả là mạch máu co lại và huyết áp tăng. 2. Tổn thương nội mạc mạch máu Glucose cao gây: • stress oxy hóa • viêm mạch máu • giảm sản xuất nitric oxide Nitric oxide là chất giúp mạch máu giãn ra. Khi thiếu nó, mạch máu co lại → huyết áp tăng. 3. Thận giữ muối và nước Ở người tiểu đường: • thận lọc glucose nhiều • hệ renin-angiotensin hoạt hóa Điều này khiến: • giữ muối • giữ nước → làm tăng thể tích máu và tăng huyết áp. 4. Xơ vữa động mạch Tiểu đường thúc đẩy: • LDL oxy hóa • viêm mạch • tích tụ mảng xơ vữa Mạch máu hẹp lại khiến tim phải bơm mạnh hơn → huyết áp tăng. 5. Béo bụng và hội chứng chuyển hóa Rất nhiều người tiểu đường type 2 có: • béo bụng • triglyceride cao • HDL thấp Những yếu tố này làm tăng huyết áp và kháng insulin cùng lúc. #introductions