VI CHẤT DINH DƯỠNG NGƯỜI CAO TUỔI DỄ THIẾU NHẤT & BỔ SUNG SAO CHO ĐÚNG Khi tuổi tăng lên cơ thể không chỉ lão hóa về cấu trúc mà còn thay đổi mạnh về sinh lý tiêu hóa hấp thu và chuyển hóa Nhiều người nghĩ rằng người già thiếu dinh dưỡng chỉ vì ăn ít nhưng trên thực tế vấn đề phức tạp hơn rất nhiều Ở người cao tuổi thường tồn tại đồng thời nhiều cơ chế làm giảm dinh dưỡng gồm giảm cảm giác thèm ăn giảm acid dạ dày giảm men tiêu hóa giảm hấp thu ở ruột giảm khối cơ và thường xuyên sử dụng nhiều loại thuốc điều trị bệnh mạn tính Ngoài ra nhiều người sống một mình chế độ ăn đơn giản ít đa dạng thực phẩm cũng góp phần làm thiếu hụt vi chất kéo dài Trong lâm sàng những thiếu hụt dinh dưỡng này liên quan trực tiếp đến yếu cơ té ngã suy giảm trí nhớ rối loạn chuyển hóa tăng nguy cơ bệnh tim mạch và giảm miễn dịch ---- PROTEIN – CHẤT ĐẠM Protein là thành phần cấu tạo của cơ bắp enzyme hormone và các tế bào miễn dịch Ở người cao tuổi hiện tượng mất cơ xảy ra rất phổ biến và được gọi là sarcopenia Cơ chế chính của thiếu protein gồm giảm cảm giác thèm ăn do thay đổi hormone leptin và ghrelin giảm acid dạ dày làm giảm hoạt hóa pepsin khiến bước tiêu hóa protein ban đầu kém hơn đồng thời giảm hoạt động thể lực làm giảm tín hiệu đồng hóa cơ Ngoài ra người lớn tuổi thường ăn ít thịt cá hơn vì nhai khó hoặc sợ khó tiêu dẫn đến tổng lượng đạm trong khẩu phần thấp Thiếu protein lâu dài làm giảm tổng hợp cơ bắp giảm miễn dịch làm chậm lành vết thương và tăng nguy cơ té ngã Nhu cầu protein ở người cao tuổi thường cao hơn người trẻ Lượng khuyến nghị khoảng 1–1.2 g/kg/ngày Ví dụ người nặng 60 kg nên tiêu thụ khoảng 60–72 g protein/ngày Nguồn protein tốt gồm cá, trứng, thịt nạc, đậu phụ, sữa chua, các loại đậu, các loại hạt Nên phân bổ protein đều trong các bữa ăn để kích thích tổng hợp cơ tốt hơn. ----------- OMEGA 3 – CHẤT BÉO CHỐNG VIÊM QUAN TRỌNG Omega 3 đặc biệt là EPA và DHA là acid béo không bão hòa chuỗi dài có vai trò quan trọng trong cấu trúc màng tế bào thần kinh và điều hòa phản ứng viêm Ở người cao tuổi omega 3 giúp giảm triglyceride ổn định nhịp tim giảm viêm mạn tính hỗ trợ chức năng não và bảo vệ hệ tim mạch Cơ chế thiếu omega 3 ở người cao tuổi thường do khẩu phần ăn ít cá biển đồng thời khả năng chuyển đổi acid béo từ thực vật sang EPA và DHA giảm theo tuổi Ngoài ra tình trạng viêm mạn tính mức thấp thường gặp ở người già làm tăng nhu cầu omega 3 của cơ thể Nguồn omega 3 tự nhiên gồm cá hồi, cá thu, cá mòi, cá trích, dầu cá Liều bổ sung thường dùng trong dự phòng tim mạch khoảng 1000–2000 mg EPA + DHA/ngày ----------------- VITAMIN D Vitamin D đóng vai trò quan trọng trong điều hòa chuyển hóa canxi hoạt động cơ xương miễn dịch và nhiều quá trình nội tiết Ở người cao tuổi thiếu vitamin D rất phổ biến Nguyên nhân sinh học gồm da giảm khả năng tổng hợp vitamin D từ ánh nắng do giảm tiền chất 7-dehydrocholesterol giảm thời gian tiếp xúc ánh nắng và chức năng gan thận suy giảm làm giảm chuyển hóa vitamin D thành dạng hoạt động Thiếu vitamin D làm giảm hấp thu canxi gây loãng xương yếu cơ tăng nguy cơ té ngã và gãy xương Nguồn vitamin D gồm cá béo, trứng, dầu gan cá và ánh nắng mặt trời Liều bổ sung thường dùng khoảng 800–2000 IU/ngày tùy tình trạng thiếu hụt ----------------------------- VITAMIN B12 Vitamin B12 cần thiết cho quá trình tạo hồng cầu tổng hợp DNA và chức năng thần kinh Thiếu B12 khá phổ biến ở người cao tuổi Cơ chế chính là giảm acid dạ dày làm giảm tách vitamin B12 khỏi protein trong thức ăn đồng thời giảm yếu tố nội tại do teo niêm mạc dạ dày làm giảm hấp thu B12 ở ruột Một số thuốc cũng góp phần gây thiếu B12 như metformin hoặc thuốc ức chế acid dạ dày Thiếu B12 có thể gây thiếu máu hồng cầu to tê bì tay chân suy giảm trí nhớ và rối loạn thần kinh Nguồn thực phẩm giàu B12 gồm thịt, cá, trứng, sữa Liều bổ sung thường dùng khoảng 250–500 mcg/ngày ---------------------------------- MAGIE Magie là khoáng chất tham gia hơn 300 phản ứng enzyme trong cơ thể Magie liên quan trực tiếp đến điều hòa huyết áp chuyển hóa glucose chức năng thần kinh và co cơ Ở người cao tuổi thiếu magie thường do khẩu phần ăn ít rau xanh và hạt đồng thời nhiều thuốc như thuốc lợi tiểu có thể làm tăng thải magie qua thận Ngoài ra tình trạng đề kháng insulin và viêm mạn tính cũng làm tăng nhu cầu magie Thiếu magie có thể gây chuột rút mất ngủ tăng huyết áp và rối loạn nhịp tim Liều bổ sung thường dùng khoảng 200–400 mg/ngày tính theo magie nguyên tố Nguồn magie tự nhiên gồm rau xanh đậm, hạt bí, hạnh nhân, đậu. ----------------------------------------------- KALI Kali là điện giải quan trọng giúp duy trì hoạt động của tim cơ và hệ thần kinh Ở người cao tuổi lượng kali trong khẩu phần thường thấp do ăn ít rau quả Ngoài ra một số thuốc lợi tiểu hoặc rối loạn tiêu hóa cũng làm mất kali Thiếu kali có thể gây mệt mỏi yếu cơ và rối loạn nhịp tim Nguồn kali tốt gồm chuối, bơ, khoai lang, rau xanh, các loại đậu Nhu cầu kali khuyến nghị khoảng 3500–4700 mg/ngày Người suy thận cần kiểm soát kali theo chỉ định bác sĩ ------------------------------------ KẼM Kẽm là nguyên tố vi lượng tham gia vào nhiều enzyme trong cơ thể Kẽm đóng vai trò quan trọng trong miễn dịch vị giác và quá trình lành vết thương Ở người cao tuổi thiếu kẽm thường do khẩu phần ăn nghèo protein động vật hoặc hấp thu kém Thiếu kẽm làm giảm vị giác khiến ăn không ngon và tiếp tục làm giảm lượng thức ăn tiêu thụ Nguồn kẽm tốt gồm hàu, thịt đỏ, hạt bí, các loại đậu Liều bổ sung thường dùng khoảng 8–15 mg/ngày --------------------------------- CANXI Canxi là khoáng chất cấu trúc chính của xương và răng đồng thời tham gia dẫn truyền thần kinh và co cơ Ở người cao tuổi hấp thu canxi giảm do giảm vitamin D và giảm acid dạ dày Ngoài ra sự giảm hormone sinh dục theo tuổi cũng làm tăng mất xương Thiếu canxi lâu dài làm tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương Nguồn canxi tốt gồm sữa, sữa chua, cá ăn cả xương, đậu phụ, rau xanh Nhu cầu canxi thường khoảng 1000–1200 mg/ngày. ----------------- Nhiều loại thuốc có thể ảnh hưởng đến tình trạng dinh dưỡng ví dụ thuốc lợi tiểu có thể làm thay đổi điện giải , metformin có thể làm giảm vitamin B12 , và thuốc giảm acid dạ dày có thể ảnh hưởng hấp thu khoáng chất. Chế độ ăn đa dạng vẫn là nền tảng quan trọng nhất. Tuy nhiên nếu khả năng hấp thu kém do tuồi, do bệnh nền thì nê bổ sung dạng viên uống đúng cách dựa trên các chỉ số sức khỏe. Cô bác cứ nhắn tin cho ds để được hướng dấn cá nhân hoá.